sitemizle ilgili sorularınız için msn adresimiz : odevlik@msn.com
doğayı ve toplumu düşünmenin ve yorumlamanın bir yöntemi olan diyalektik, her şeyin sürekli olarak bir değişim ve akış halinde olduğu aksiyomundan hareket ederek, evrene bakmanın bir yolunu oluşturur. ama bundan ibaret değildir. diyalektik, değişim ve hareketin çelişki barındırdığını ve ancak çelişki yoluyla gerçekleşebileceğini açıklar. böylece, söz konusu olan, pürüzsüz, kopuşsuz bir ilerleme çizgisi yerine, yavaş, birikimli değişimlerin (nicel değişim) yüksek bir ivme kazandığı, niceliğin niteliğe dönüştüğü, ani ve patlamalı dönemler tarafından kesintiye uğratılan bir çizgidir. diyalektik, çelişkinin mantığıdır.
diyalektiğin yasaları hegel tarafından ayrıntılı biçimde geliştirilmiştir, ama onun yapıtlarında bu yasalar mistik ve idealist bir biçime bürünürler. diyalektiğe ilk kez bilimsel, yani materyalist bir temel sağlayan marx ve engels olmuştur. şöyle diyordu troçki:
hegel, darwin ve marx’tan önce yazdı. fransız devriminin düşünceye kazandırdığı güçlü itilim sayesinde, hegel, bilimin genel hareketini öngördü. ancak bu dahice olmakla birlikte sadece bir öngörü olduğu için, hegel’den gelen idealist bir karakter kazandı. hegel nihai gerçeklik olarak ideolojik gölgelerle uğraştı. marx bu ideolojik gölgelerin hareketinin, maddi cisimlerin hareketinden başka hiçbir şeyi yansıtmadığını kanıtladı. [1]
hegel’in yapıtlarında diyalektiğin tarih ve doğadan çıkarılmış yasasının birçok örneği mevcuttur. ama hegel’in idealizmi zorunlu olarak kendi diyalektiğine yüksek derecede soyut ve keyfi bir karakter veriyordu. diyalektiği “mutlak ideanın” hizmetine sokmak için hegel, marx’ın kapital’inde uyguladığı, verili bir olgunun yasalarını araştırma konusunun titiz biçimde nesnel bir incelemesinden türetmemizi isteyen diyalektik yöntemle bariz bir çelişki içinde, doğaya ve topluma bir şema dayatmak zorunda kaldı. bu bakımdan, marx’ın yöntemi, hegel’in tarih ve doğaya keyfi biçimde yamanan idealist diyalektiğinin salt basmakalıp bir tekrarı olmasının çok ötesinde, onun tam karşıtıydı. bizzat açıkladığı gibi: